Sendikamızın üyesi olduğu Uluslararası Tekstil Sanayicileri Federasyonu (ITMF), üye ülkelerdeki makro ekonomik gelişmeleri ve tekstil sanayiinin durumunu mukayeseli olarak ortaya koydu. Rapora göre 2005 yılında dünya ekonomisi bir miktar yavaşlamış olmakla birlikte, gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) yüzde 4.3 oranında artış göstermiştir. 2004 yılında GSYİH artış oranı yüzde 5.1 idi. Bu yavaşlama, raporun kapsadığı ülke ekonomilerinde de görülmektedir. 2004 yılında kaydedilen en düşük büyüme oranı yüzde 1.1 ile İtalya'da, en yüksek büyüme ise yüzde 9.9 ile Türkiye'de kaydedilmiştir.

2005 yılında her iki rakam da düşüş göstermiştir. İtalya'da büyüme oranı yine en düşük seviyede olmuş (% 0), bunu Portekiz (%1,1), Almanya (%1.2) ve İsviçre (%2.1) takip etmiştir. Diğer taraftan, Arjantin yüzde 9.2 ile en güçlü ekonomik büyüme kaydeden ülke olmuştur. Arjantin'i yüzde 8.1 ile Hindistan ve Pakistan, yüzde 7.6 ile Türkiye, yüzde 6.2 ile Nijerya ve yüzde 6.0 büyüme oranı ile Çek Cumhuriyeti takip etmiştir.
2005 yılında ham petrol fiyatlarında 40 ABD Doları seviyelerinden 60 ABD Doları'nın üzerine (yüzde 50) kuvvetli bir artış gerçekleşmesine rağmen, petrol fiyatlarındaki bu artış dünya ekonomisinde bir daralmaya yol açmamıştır. Bu sonuç, petrol ihracatçısı ülkelerin çoğunlukla sanayileşmiş ve petrol ithalatçısı ülkelerden mal ve hizmet alımı yoluyla ilave gelirlerinin hızlı bir şekilde tüketim ve yatırıma kaymasından kaynaklanmıştır.
Petrol fiyatlarındaki hızlı artış, geçmiş dönemlerle mukayese edildiğinde, enflasyon üzerinde büyük bir etki yaratmamıştır. Yoğunlaşan rekabet de yükselen üretici fiyatlarını tüketicilere yansıtma imkanını azaltmıştır. Raporda yer alan ülkeler arasmda sadece Nijerya'da iki haneli yüzde 11.6 oranında enflasyon oranı kaydedilmiştir. Diğer tüm ülkelerde enflasyon kontrol altında tutulmuştur. Tayvan'da deflasyon süreci sona ermiştir (2004'de -%1.8 ve 2005'de +%2.3), ancak Japonya hala mücadele etmektedir (2004: -%1.2 ve 2005: -%1.3). Petrol fiyatlarının yükselmesine rağmen Kore'de de 2005 yılında yüzde -0.4 deflasyon yaşanmıştır.
Döviz kurlarındaki dalgalanmalara bakıldığında, bir tarafta ABD Doları diğer tarafta Euro ve Japon Yeni arasında döviz paritesi ortalama olarak hemen hemen değişmeden aynı kalmıştır. ABD Dolan ortalama olarak sadece Japon Yeni karşısında yüzde 2, Pakistan Rupesi karşısında yüzde 3 ve İsviçre Frangı karşısında yüzde 1 değer kazanmıştır. 2002 ve 2004 yılları arasında ABD Doları karşısında yüzde 40 değer kazandıktan sonra, Euro'nun döviz paritesi 2005 yılında sadece yüzde 1 artış göstermiştir. Rapor kapsamında yer alan diğer tüm ülke ekonomilerinin para birimleri de ABD Doları karşısmda değer kazanmıştır (Brezilya Real'i %17, Hindistan Rupe'si %3 ve Güney Kore Won'u %2).
Raporda yer alan hiçbir ülkede ciddi bir finansal kriz ve para biriminde devalüasyon yaşanmamıştır. Finansal açıdan bu istikrarlı durumun bir neticesi olarak ülkelerin çoğu gelişen küresel ekonomiden fayda sağlayabilirler.
Gelecekte finansal istikran bozabilecek bir risk faktörü, cari hesap açıklarından kaynaklanmaktadır.
2005 yılında dünya ekonomisinin başlıca pazarları yine ABD (dünya GSYİH'sında payı yüzde 32) ve Çin (dünya GSYIH'smda payı yüzde 5) olmuştur, ABD ve Çin pazarlarının büyüme oranı sırasıyla yüzde 3.5 ve yüzde 9.9 olarak kaydedilmiştir. Buna karşın AB (dünya GSYIH'smda payı yüzde 35) ve Japonya (dünya GSYİH'sında payı yüzde 13) nispeten yavaş kalmışlardır. AB ve Japonya pazarlarının büyüme oranı sırasıyla yüzde 1.7 ve yüzde 2.7 olmuştur.

ITMF ülkelerinde tekstil
ITMF raporunda yer alan ülkelerde kısa elyaf (pamuklu sistem) iplik kapasiteleri 2005 yılında hafifçe düşüş göstermiştir. Ring iplik kapasiteleri yüzde 4.2, rotor iplik kapasiteleri yüzde 3.9 oranlarında düşüş göstermiştir. 1 milyon iğin üzerinde kurulu kapasitesi olan ülkeler arasında, en kuvvetli düşüş yüzde 19.1 ile Kore'de gerçekleşmiştir. Kore'yi ABD (-%10.7), Japonya (-%10.5), İtalya (-%7.2) izlemiştir. Diğer taraftan, Arjantin ring iplik kapasitesini yüzde 6.7 ve Pakistan yüzde 0.7 oranlarında artırmışlardır.
İki büyük ring iplik üreticisi ülke olan ve 2005 yılında da ciddi seviyede yatırım yapmış olan Çin ve Hindistan dikkate alınacak olursa, 2005 yılında dünya kısa elyaf iplik kapasitesinde önemli bir artış gerçekleştiği görülmektedir. ITMF 2005 Yılı Uluslararası Tekstil Makineleri Sevkiyat İstatistikleri sonuçlarına göre, Çin ve Hindistan 2005 yılında sırasıyla 7.184.000 ve 1.430.000 ring iğ yatırımı yapmıştır.
2005 yılında pamuklu sistemde dünya dokuma kapasitesi (Çin haricinde), mekiksiz tezgahlar alanında yüzde 1.4 oranında hafif bir düşüş göstermiştir. Rapor kapsamında yer alan ülkeler arasmda sadece Hindistan (% 11.0), Pakistan (%4,0) ve Arjantin (%1.5) kapasitelerini artırmışlardır. Sadece pamuklu sistem değil tüm tekstiller (pan-textile) alanında dokuma kapasitelerine bakıldığında, Brezilya ve Türkiye'nin mekiksiz tezgah kapasitelerini arttırdığı görülmektedir.
Rapor kapsamında yer almayan Çin ise 2005 yılında tek basma 32.600 yeni mekiksiz tezgah yatırımı yapmıştır. Bu rakam dünya toplam yatıtımlarının hemen hemen yüzde 62'sine karşılık gelmektedir. (*)
2005 yılında dünya tekstil sanayiinde istihdam 2004 yılı seviyelerinde kalmıştır. Raporda yer alan ülkelerden sadece Hindistan'da (%19.8), Arjantin'de (%12.5) ve Brezilya'da (%0.7) istihdam artışı kaydedilmiş olup, diğer tüm ülkelerde istihdam seviyelerinde gerileme yaşanmıştır.

İşgücü maliyetleri
Ortalama saatlik işgücü maliyeti ise 2004 yılındaki 11.68 dolara kıyasla 2005 yılında 10.75 dolar olmuştur. Bu 2004 yılına göre yüzde 8.0'lik bir düşüş göstermektedir. Japonya işgücü maliyeti rakamlarına 2005 yılı için cevap vermemiş olduğundan, raporda Avrupa en yüksek işgücü maliyeti seviyelerini kaydetmiştir (Belçika 28.25 dolar/saat, Almanya 23.00 dolar/saat ve İtalya 21.75 dolar/saat). Rapor kapsamında, işgücü maliyeti en düşük olan ülkeler Pakistan (0.34 dolar/saat), Hindistan (0.98 dolar/saat) ve Mısır'dır (0.69 dolar/saat).

Tüketim ve üretimdeki gelişmeler
Rapor kapsamında yer alan ülkelerde, kısa elyaf (pamuklu sistem) tüketimi 2005 yılında yüzde 2.2 oranında düşüş göstermiştir. Bu düşüşün başlıca nedeni Avrupa ülkelerinde görülen (Macaristan'da -%30.0, İspanya'da -%27.4, İtalya'da -%18.7, Almanya'da -%17.9, İsviçre'de -%16.4, Çek Cumhuriyeti'nde -%12.6) ve Japonya ile Tayvan'da -%9.6 ve Kore'de -%9.4) elyaf tüketimindeki azalmalardır.
Sadece pamuklu sistemde değil tüm tekstillerde elyaf tüketimine bakıldığında ise, toplam elyaf tüketiminin değişmediği görülmektedir (+%0.1). Sadece dört ülke elyaf tüketimini artırmıştır. (Hindistan %14.6, Pakistan %4.4, Brezilya %3.5 ve Arjantin %2.9).
2005 yılında, rapor kapsamındaki ülkelerde, pamuklu sistemde eğrilmiş iplik üretimi yüzde 4.7 oranında düşüş göstermiştir. Sadece 2 ülkede üretim artışı kaydedilmiştir: (Arjantin'de %8.3 ve Pakistan'da %5.4). Diğer ülkelerde üretimde düşüş bildirilmiştir: (Avustralya %51.7, Macaristan %39.4, İspanya %28.2, Almanya %17.5, Fransa %16.6, Çek Cumhuriyeti %12.8, Mısır %11.7, İtalya %11.7, ABD %11.0, Tayvan %10.9 ve Belçika %10.5).
Tüm tekstillerde (pan-textile) eğrilmiş iplik üretiminde de resim çok farklı gözükmemektedir. Raporda yer alan ülkelerin çoğu, -üç ülke hariç- üretimde düşüş kaydetmiştir. Artış kaydedilen üç ülke ise yüzde 8.3 ile Arjantin, yüzde 5,4 ile Pakistan ve yüzde 3.8 ile Hindistan olmuştur.
Hindistan ve Pakistan'ın dışında, 1 milyon tonun üzerinde üretimi olan diğer 3 ülke Brezilya, Türkiye ve ABD'dir.
ABD'de üretim yüzde 10.2 düşüşle 2.031.000 tona, Brezilya'da yüzde 2.5 düşüşle 1.010.000 ton'a gerilemiştir. Türkiye'de ise üretim 1.220.000 ton olmuştur.
Tüm tekstillerde filament iplik üretimi 2005 yılında yüzde 7.4 azalmıştır. Brezilya'da yüzde 7.3 artışla 198.870 tona ve Hindistan'da yüzde 5.8 artışla 1.175.965 tona yükseldiği bildirilmiştir. Buna karşın filament iplik üretiminin Tayvan'da yüzdel4.6 düşüşle 2.771.994 tona, ABD'de yüzde 5.2 düşüşle 1.546.892 tona ve Japonya'da yüzde 3.5 düşüşle 548.275 tona gerilediği belirtilmiştir.
Araştırma kapsamında yer alan ülkelerde toplam dokuma kumaş üretimi 2004 yılına kıyasla yüzde 1.7 oranında artış göstermiştir. En yüksek artış miktarı Hindistan'da gerçekleşmiştir. Bu ülkede 345.055 ton artış ile toplam 5.236.570 ton dokuma kumaş üretimine ulaşılmıştır.
2005 yılında örme kumaş üretimi de yüzde 6.3 artış göstermiştir. En yüksek üretim kaydeden ülke Hindistan olmuştur. Hindistan'da örme kumaş üretimi yüzde 12.1 oranında (160.000 ton) artarak 1.479.079 tona ulaşmıştır.

Tekstil ticareti
2005 yılında, raporda yer alan ülkelerde, tekstil ve konfeksiyon ithalat ve ihracatının ABD Dolan bazmda değeri sırasıyla yüzde 4.7 ve yüzde 0.7 oranlarında artış göstermiştir. Bu sonuç reel olarak dünya GSYİH'sının yüzde 8'i oranında gelişen küresel ticaretteki büyüme ile paralellik göstermektedir. Bunurla birlikte, bu artış oranları tekstil ve konfeksiyon ticaretini reel seviyesinden fazla göstermektedir. Çünkü bu sonuçta kısmen ABD Doları'nın yıl içindeki değer kaybının da etkisi mevcuttur. Bu durum, ithalat ve ihracat rakamları miktar bazında incelendiğinde açığa çıkmaktadır: İthalat yüzde 1.4 artmış, ihracat ise yüzde 5.1 azalmıştır.
2005 yılı başında MFA Çok Elyaflılar Anlaşması'nın sona ermesinin ardından dünyada hemen hemen tüm ülkelerde Çin'in tekstil ve konfeksiyon ihracatında gerçekleştirdiği muazzam artış, diğer ülkelerin 2005 yılında ihracatlarının neden azalmış olduğunu açıklamaktadır.
2005 yılında durum bir önceki yıla benzemektedir. ABD tekstil ve konfeksiyon ticaretinde en yüksek seviyede açık veren ülke olmuştur. 2004 yılı ile kıyaslandığında dış ticaret açığı yüzde 8.2 oranında artarak 72 milyar 589 milyon ABD Dolarına çıkmıştır. Japonya, Fransa, Almanya ve İspanya'nın da dış ticaret açığı artış göstermiştir.
Ticaret dengesi skalasının diğer tarafında, İtalya 13 milyar 700 milyon dolar dış ticaret fazlası ile ilk sırada yer almaktadır. Ancak bu rakam 2004 yılına kıyasla yüzde 5.7 düşüş göstermiştir. Hindistan büyük bir atılım yapmış ve dış ticaret fazlasını yüzde 23.5 artırarak 12 milyar 442 milyon dolara ulaştırmıştır. Türkiye'nin tekstil ve konfeksiyon dış ticaret fazlası 2004 yılına göre yüzde 8.6 azalarak 11 milyar 902 milyon dolar olmuştur. Pakistan'da ise yüzde 7.6 artış kaydederek 8 milyar 626 milyon dolara ulaşmıştır.

Sorunlar
Raporda ülkelerin çoğunun belirttiği en büyük endişe kaynağı Ocak 2005'de MFA Çok Elyaflılar Anlaşması'nın sona ermesinin ve 1995-2004 ATC Tekstil ve Konfeksiyon Anlaşması ile uyumlu olarak tekstil ve konfeksiyon ticaretinin DTÖ çerçevesine entegrasyonunun doğurduğu neticelerdir. Bu kotasız dünyada Çin ihracat ve ithalatını aşırı seviye de artırarak hakim bir konuma gelmiştir. AB'deki duruma bakıldığında, Çin 2005 yılında AB'ye tekstil ve konfeksiyon ihracatinı değer bazında yüzde 42 ve miktar bazında ise yüzde 36 oranında artırmıştır. Çin'in AB'den yaptığı ithalat ise değer bazında yüzde 15 oranında artış göstermiştir.
Çin'in AB'ye ve ABD'ye ihracatında gerçekleştirdiği kuvvetli artış nedeniyle, AB ve ABD belirli mamul kategorilerinde gözetim tedbirleri uygulamaya koymuştur. Bu gözetim anlaşmaları 2007 ve 2008 sonuna kadar yürürlükte kalacaktır.
Çin'in ihracatta kaydettiği büyük artıştan sadece AB ve ABD'deki tekstil ve konfeksiyon üreticileri değil, Avrupa, Asya, Afrika ve Latin Amerika'daki diğer ülkeler de etkilenmiştir.
Bugün tekstil ve konfeksiyon dünyasında muazzam seviyede ucuz işgücü potansiyeli ile Çin baskın bir rol oynamaktadır. Tekstil ve konfeksiyon imalatında işgücü maliyeti çok önemli olmakla birlikte, bir ülkenin rekabet gücünü kalite, hizmet, pazara yakınlık, yeni ürün geliştirme, güvenilirlik, risk dağıtımı ve yasal, sosyal ve politik istikrar gibi diğer faktörler gittikçe daha fazla belirlemektedir.

(*) Kaynak: ITMF Uluslararası Tekstil Makineleri Sevkiyat İstatistikleri 2005.