Son genel nüfus sayımına göre toplam 1 milyon 293 bin 849 kişilik bir nüfusa sahip Gaziantep, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük, Türkiye'nin ise 6'ncı büyük kenti konumunda. Tekstil deyince akla ilk gelen merkezlerden biri olan Gaziantep, dört bir yanını çevreleyen teşvikli iller nedeniyle zor bir dönem geçiriyor. Birçok yatırımı çevresindeki illere kaptıran Gaziantep, diğer büyük şehirler gibi sürekli göç alırken bu durum ildeki işsiz sayısını da sürekli yukarıya taşıyor.
Bilindiği gibi Gaziantep coğrafi konumu itibariyle Türkiye'nin batısındaki sanayi şehirleri ile Güneyin irtibatını sağlayan ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Doğu ve Güney Anadolu bölgelerinin, tıbbi her türlü ihtiyaçlarını karşılayan bir ticaret merkezi niteliğinde. Dolayısıyla geniş bir pazara hitap ediyor. Ayrıca önemli karayollarının kavşağında bulunması, Arap ülkeleri ile ithalat - ihracatın yapıldığı bir şehir olması bakımından büyük önem taşıyor. Gaziantep'teki büyük sanayi işyerleri sayısı, Türkiye toplamının yüzde 4'ünü, küçük sanayi işyerleri sayısının yüzde 6'sını meydana getirmekte.

Bu yapısıyla başta küçük ve orta ölçekliler olmak üzere sanayi birimlerinin yarattığı geniş istihdam olanakları ile iktisaden faal nüfusun yüzde 28.72'sinin imalat sanayi kollarında çalıştığı Gaziantep'te mevcut tesislerin büyük çoğunluğunun il merkezinde yoğunlaşmış olması dikkat çekiyor. Nizip hariç diğer ilçelerde ekonomik yapı daha çok tarım ve tarımsal sanayi ile eşdeğer gelişiyor. Nizip ilçesinde ise başta gıda sektörü olmak üzere mercimek, zeytinyağı ve sabun imalati yapan l00'ün üzerinde çeşitli ölçekte tesis mevcut.
Gaziantep'te gerek büyük ölçekte, gerekse orta ve küçük ölçekte imalat yapan fabrika, atölye ve işyerleri ağırlıklı olarak şehrin dört ana bölgesinde faaliyet gösteriyor. Gaziantep'te halen 12 milyon metrekarelik alanıyla üç organize sanayi bölgesi bulunuyor.

I. Organize Sanayi Bölgesi: 210 hektarlık alan üzerinde kurulu bulunan I'inci Organize Sanayi Bölgesi'nde 138 firma faaliyet gösteriyor. Firmalar genelde orta ölçekli olup ağırlıklı olarak tekstil, makine - metal, kimya - plastik ve gıda alanlarında faaliyetine devam ederken bölgede 25 bin işçi istihdam ediliyor.

II. Organize Sanayi Bölgesi: 450 hektarlık alan üzerinde kurulmuş olan bölgede 275 sanayiciye tahsis yapıldı. Şu anda 192 büyük ölçekli firma faaliyete geçti. Halen bölgede 100 firma ise inşaat ve montaj durumunda. Bölgede ağırlıklı olarak tekstil, kimya, plastik ve gıda alanlarında üretim yapılmakta olup 30 bin işçiye istihdam sağlanıyor.

III. Organize Sanayi Bölgesi: 540 hektarlık alan üzerinde planlanan bölgede faaliyet göstermek için 900'ün üzerinde sanayici arsa talebinde bulundu. Ancak yatırımların teşvikli illere yönelmesinden dolayı bugüne kadar sadece 289 sanayiciye arsa tahsisi yapılabildi. Halen bölgede tekstil, gıda, inşaat malzemeleri ve sentetik dokuma alanlarında 77 firma faaliyet gösteriyor.

Bunun yanında Gaziantep sanayicilerinin taleplerini karşılamak için 4'üncü organize sanayi bölgesini kurma çalışmaları ise devam ediyor.Gaziantep Serbest Bölgesi: 1999 yılında faaliyete geçen Gaziantep Serbest Bölgesi'nde halen 31 firma faaliyet gösteriyor. 350 ortakla kurulan bölgenin yıllık işlem hacmi 110 milyon doları buluyor.

Örnek Sanayi Sitesi: KÜSGET Şanlıurfa Karayolu üzerindeki bölgede, her biri 800 metrekare kapalı alana sahip toplam 50 işyeri faaliyet gösteriyor. 350 bin metrekarelik alanda faaliyet gösteren bölge bin 500 kişiye istihdam sağlıyor.

Küçük Sanayi Sitesi: İşletme hacmi ve üretim metotlan ile küçük ve orta ölçekli sanayiciler için örnek ve teşvik olmak amacıyla kurulan bölgede, tekstil makineleri, çelik döküm, otomotiv yedek parçaları, buhar kazanları, baraj ekipmanları, hububat-bakliyat işleme makineleri, metal ve ağaç işleme makineleri, boya ve ambalaj sanayi tesisleri gibi işyerleri sayısı 2 bin 575 ve toplam işçi istihdamı 25 bine ulaşmış durumda. Bölgede aynca sanayicilere hizmet vermek amaayla bir de KOSGEB merkezi bulunuyor.
Diğer sanayi bölgeleri: Gaziantep'te organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi sitelerinin yapılmadan önce şehir içinde faaliyet gösteren ilk bölge olan Nizip Caddesi'nde halen 150 firma faaliyet gösteriyor. Bu bölgede faaliyet gösteren firmalar genel olarak, plastik ayakkabı, un, irmik, halı, akrilik iplik, pamuk ipliği ve metal eşya üretimi yapıyor. Ancak hızlı nüfus artışı ve kentleşme neticesinde şehir içinde kalan bu işletmeler üretimlerinin bir bölümünü veya tamamını sanayi bölgelerine taşıma eğilimi içerisine girmeye başladı.

Gaziantep sanayisinin ilk yerleşim bölgelerinden bir diğeri olan Ünaldı -Şehreküstü bölgesinde ise halen 700 firma bulunuyor. Genellikle mercimek işleme, plastik ve halı fabrikalarının yoğun olarak faaliyet gösterdiği bu bölgedeki firmalar ağırlıkla KOBİ niteliğinde.

İmalat sanayiinin yapısı
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde gelişmiş bir ekonomik merkez konumunda olan Gaziantep'te imalat sanayide faaliyet gösteren firmaların genel yapısına bakıldığında küçük imalathane ve atölyelerin yanı sıra büyük tesislerin de gerek sayıca gerek kapasite ve istihdam açısından fazla olduğu dikkati çekiyor. İl sanayisi birçok sektörde Türkiye'de en önemli üretim merkezi konumunda bulunurken, sektörel bazda bakıldığında ilginç sonuçlar çıkıyor.
Gaziantep imalat sanayi içerisinde ilk sırada yer alan gıda sanayi işyeri sayısı açısından Türkiye içerisindeki yüzde 4'lük bir payla üçüncü sırada bulunuyor. Gıda sektörü yarattığı istihdam açısından ise Türkiye içerisinde 9'uncu sırada bulunurken, yarattığı katma değer açısından ikinci, toplam kapasite ve üretimi açısından ise ilk sırada yer alıyor. Gaziantep makarna üretiminde Türkiye ihtiyacının yüzde 60'ını, mercimek üretiminin yüzde 70'ini, un ve irmik üretiminin ise yüzde 60'ını karşılıyor.
Gıda sanayi işyerleri, il içerisinde toplam işyerleri sayısının yüzde 17'sini oluşturuyor. Gıda sanayi Gaziantep'te yarattığı istihdam açısından yüzde 23 pay ile tekstil sektörünün ardından ikin-d konumda bulunuyor. Ancak ilde gıda sektörü yarattığı katma değer açısından ise yüzde 32'lik pay ile birinci sırada.
Gaziantep imalat sanayi içerisinde yüzde 8'lik pay ile 5'inci sırada yer alan kimya -plastik sektörünün işyeri, istihdam ve katma değer bakımından değerlendirmesi yapıldığında ise gerek il bazında gerekse Gaziantep'in Türkiye imalat sanayi içindeki yeri bakımından önemli bir potansiyel arz ettiği görülmekte. İşyeri sayısı açısından Türkiye imalat sanayi genelinde yüzde 5'lik pay ile dördüncü sırada bulunan kimya plastik sanayii, istihdam açısından yüzde 10 pay ile Gaziantep içinde istihdam potansiyeli en yoğun 4'üncü sektör konumunda. Bu sektör aynı konuda yüzde 2 sektör payı ile Türkiye genelinde 9'uncu sırada bulunuyor.
Gaziantep'te metal ve makine sanayi ise ilin ana sanayi dallan olan gıda, tekstil ve plastik sanayine dayalı olarak gelişme gösteriyor. Metal ve makine sanayi imalat işyerleri bakımından il içinde yüzde 22 pay ile 2'ind sırada yer almakta. Bu sektör Türkiye imalat sanayi genelinde yüzde 3 pay ile 6'ncı sırada bulunmakta. Otomotiv ve tarım makineleri konusunda da gelişmiş imalat işyerlerine sahip olan Gaziantep'te bu iki sektör istihdam açısından yüzde 14 pay ile 3'ncü sektör konumunda.

Doğu ile Bati arasında bir geçiş noktası üzerinde bulunan Gaziantep'te ticaret ve sanayiinin gelişimine paralel olarak gelişen sanayi dallarından biri olan otomotiv yan sanayi de gelecek vaat eden bir sektör olarak öne çıkıyor.

Gaziantep'in ihracat potansiyeli
Gaziantep'in gerek tarihten gelen bir yakınlık gerekse de yakın sosyal ve kültürel ilişkiler içerisinde bulunduğu Ortadoğu ülkeleri ile kurduğu ekonomik bağ, ihracatına da olumlu yansımakta. Gaziantep'in bir ihracat kapısı olarak gelişmesinde etken olan bir diğer önemli özellik halkın yaratıcı gücünden kaynaklanan oldukça ileri düzeyde gelişmiş bir imalatçılık yeteneğinin mevcut olması ve sanayinin çeşitli dallarını içine alan oldukça geniş bir çeşitlemenin ortaya çıkarılması olarak gösteriliyor.
Devlet desteği olmadan tamamen kendi imkanlarıyla yaratılan sanayinin en büyük özelliği olan küçük ve orta boy işletmeler dış ticarette de yoğun bir şekilde işlevlerini sürdürmekte. Mevcut imalat sanayi ve tarımsal faaliyetler çağının gereklerine uygun bir şekilde seri üretime geçirildiğinde ihracat potansiyelinin daha da artacağı biliniyor.
Türkiye toplam ihracatının yıllar itibarıyla ortalama yüzde 7 ila 10'unu gerçekleştiren Gaziantep'in ihracatında, 1989 yılında baş gösteren Körfez Krizi ve buna karşılık uygulanmaya başlayan ambargo nedeniyle 1990 yılından itibaren önemli gerilemeler oldu. 1997 yılı sonrası Asya krizi, daha sonra Rusya krizi, 1999 yılında yaşanan felaketlerin sanayiye etkisi ile Gaziantep ve Güneydoğu Anadolu bölgesindeki ticari faaliyetlerdeki gelişme tersine döndü. Dönemler itibariyle Avrupa'dan Uzakdoğu'ya, Afrika'dan Amerika'ya yaklaşık 85 ülkeye ürün gönderen Gaziantep'ten yapılan ihracatın, diğer sınır kapıları ve komşu iller üzerinden yapılan ihracatla birlikte yıllık toplam 2.5 milyar dolar düzeyinde olduğu tahmin ediliyor.

 

Gaziantep'te tekstil sanayi
Gaziantep imalat sanayi içerisinde yüzde 33'lük bir pay ile tekstil sanayi birinci sırada yer almakta. Türkiye imalat sanayi genelinde 7'nci sırada bulunan Gaziantep, tekstil sektöründe ise ülke genelinde yüzde 3'lük bir paya sahip. Gıda sanayi ile birlikte en yüksek istihdamı yaratarak, Gaziantep'in göç alan bir merkez konumuna gelmesini sağlayan tekstil sanayi, il içerisinde yarattığı istihdam açısından yüzde 39 pay ile birinci sırada bulunurken, Türkiye imalat sanayi genelinde yüzde 3 sektör payı ile 5'inci sırayı almakta. Sektör katma değer açısından il içerisinde yüzde 32'lik pay ile birinci sırada, Türkiye imalat sanayi genelinde ise yüzde 2'lik payı ile 11'inci sırada bulunuyor. İlde, tekstil sanayi genellikle tekstil hammaddesi ve yarı mamul üretimi şeklinde yoğunlaşan bir yapıya sahip. Gaziantep tekstil sektörü, makine halısı ve iplik konularında ihtisaslaşmış olup elde ettiği rekabet avantajı ile Türkiye genelinde pazara hakim durumda. Bu sektör, ayrıca, son beş yılda gelişmekte olan teknik tekstil ürünleri ile triko, örgü, çuval, battaniye, fantazi iplik konularmda da Türkiye toplam imalat kapasitesinde önemli paylara sahip. Gaziantep'in ulusal bazda merkez konumunda olduğu tekstil ve ayakkabı alanları arasında non - woven kumaş, sentetik iplikler (akrilik, polipropilen), halı, plastik ayakkabı, terlik, hazır taban ve topuklar, deri ayakkabı, jüt ipliği, PP çuval ve torba, battaniye, şönil ipliği, penye pamuk ipliği, ince strayhgarn iplikleri de bulunuyor. Tekstil sektörü Gaziantep'e en fazla döviz kazandıran sektör konumunda bulunurken, 2006 yılında ilin ihracatının yüzde 69.1'i bu alandan sağlandı. Tekstil sektörü içerisindeki ürünler arasında ise en çok ihracat payına sahip olan ürünlerin başında ise yüzde 29.4 ile makine halısı geliyor. Halı ihracatı Gaziantep'in genel ihracatı içerisinde ise yüzde 20.5'lik bir pay oluşturuyor.

 

Kamçı: Göçle birlikte işsizlik de artıyor

Gaziantep Valisi Süleyman Kamçı: Gaziantep, başta tekstil olmak üzere birçok sektörde üstünlüğünü kanıtlamış, iç ve dış pazarlarda söz sahibi olmuş durumdadır. Ancak bir sanayi ve ticaret kenti olan kentimize, Siirt, Mardin, Şanlıurfa, Adıyaman, Hakkari, Van, Bingöl, Bitlis, Muş, Diyarbakır, Şırnak, Malatya ve Kahramanmaraş gibi şehirlerden sürekli olarak göçler yaşanmaktadır. Bu nedenle işsiz kesim arttı. Göçle birlikte sosyo - ekonomik yapı değişmekte, özellikle göç eden nüfusun büyük bir kesimi varoşlarda oturmakta, bu bölgelerimizde işsizliğe ve ekonomik problemlere bağlı olarak yaşanan suç türleri ile daha sık karşı karşıya kalınmaktadır.

Subaşı: İlin rekabet şansı elinden alındı

Genel-İş Sendikası Gaziantep Şubesi Başkanı Muzaffer Subaşı: Gaziantep'in dört tarafı, teşvik kapsamına alınan illerle çevrildi. Teşvik kapsamında olan çevre illerdeki yatırımcılarla, Gaziantep'teki yatırımcılar arasında yüzde 40 maliyet farkı var. Gaziantep'te tekstil sektörü bitiyor. İşveren ve işçi mutsuz. Çalışan işçi de sendika da zor durumda. Gaziantep'in bir an önce teşvik alan iller arasına alınması gerekiyor. Gaziantep'e haksızlık ediliyor. Diğer illerle rekabet etme şansı elinden alınmıştır. Hükümetin acilen bu konuda tedbir alması gerekiyor. Aksi taktirde çok daha büyük sorunlarla karşı karşıya kalınacaktır.